Tarte Tatin – odwrócona tarta z karmelizowanymi jabłkami lub gruszkami
Widelec wchodzi w ciepły owoc jak w masło. Pod nim czeka gorzkawy karmel, a na spodzie chrupie ciasto.
Tarte Tatin to francuska tarta pieczona „do góry nogami”: na dnie naczynia powstaje karmel, na nim leżą jabłka lub gruszki, a całość przykrywa ciasto. Po upieczeniu odwracasz tartę na talerz i owoce lądują na wierzchu. Na formę o średnicy 24 cm potrzebujesz 150 g cukru, 80 g masła, ok. 900 g jabłek i arkusza ciasta francuskiego. Piekarnik rozgrzewasz do 190°C, a tarta piecze się w nim 25–35 minut.
Trudność leży w trzech rzeczach: kolorze karmelu, soku z owoców i momencie odwrócenia. Każdą z nich opisuję niżej.
Co to jest Tarte Tatin i skąd wzięła się tarta pieczona do góry nogami?
Nazwę zawdzięcza siostrom Stéphanie i Caroline Tatin, które prowadziły hotel w Lamotte-Beuvron, w regionie Sologne. Według najpopularniejszej legendy deser powstał przez pomyłkę: owoce zaczęły się karmelizować w maśle, więc siostry przykryły je ciastem i wsunęły całość do piekarnika. Historycy kuchni nie są zgodni, jak było naprawdę.
Klasyczna wersja jest jabłkowa, ale ta sama metoda działa z gruszkami. Opisuję obie, bo różnią się czasem gotowania w karmelu i doborem przypraw.

Tarte Tatin – składniki: co musi leżeć na blacie, zanim włączysz palnik?
Na tartę o średnicy 24 cm (6–8 porcji) przygotuj:
- ok. 900 g jabłek (5–6 średnich, jędrnych, kwaskowatych) albo ok. 800 g gruszek (4–5 średnich, twardych)
- 150 g cukru białego
- 80 g masła
- 1 arkusz ciasta francuskiego, ok. 250 g (albo ciasto kruche z przepisu poniżej)
- 1 łyżka soku z cytryny (ok. 15 ml)
- ½ łyżeczki cynamonu (opcjonalnie)
- szczypta soli
- 1 łyżeczka pasty waniliowej z ziarenkami wanilii Bourbon (opcjonalnie)
Owoce mają być dojrzałe, ale kruche. Gdy naciśniesz je kciukiem, nie powinny się uginać. Kwaskowate jabłka zrównoważą słodycz karmelu, a jędrne gruszki zachowają kształt.
Wolisz ciasto kruche? Zagnieć 200 g mąki pszennej, 100 g zimnego masła, 40 g cukru pudru, 1 żółtko i 1–2 łyżki zimnej wody. Schłódź 30 minut i rozwałkuj na grubość 3–4 mm.
Masz mniejsze naczynie, o średnicy 20 cm? Weź około dwóch trzecich składników i skróć czas pieczenia o kilka minut. Gotowość poznasz po kolorze: ciasto ma być równo złote, a przy brzegu widać bulgoczący karmel.
W czym piec Tarte Tatin? Forma z wyjmowanym dnem odpada
Karmel jest płynny, dopóki tarta nie ostygnie. Szczelina w formie z wyjmowanym dnem wypuści go na blachę, dlatego taka forma do Tarte Tatin się nie nadaje. Weź naczynie, które zniesie ogień i piekarnik: patelnię żeliwną lub stalową z metalowym uchwytem, o średnicy 24 cm i wysokości co najmniej 4 cm. Plastikowy uchwyt w 190°C się stopi.
Karmel prowadzisz pewniej z termometrem. Termometr cyfrowy Tescoma Presto mierzy do 300°C, więc sonda znosi bursztynowy cukier. Do mieszania weź silikonową łopatkę, której część robocza wytrzymuje 230°C, na przykład Silikomart SPS36. Do odwracania przygotuj rękawice i talerz większy od naczynia, o średnicy ok. 28 cm.
Formy do tart z wyjmowanym dnem zostaw na klasyczne tarty na kruchym spodzie. Jak wybrać formę i ile piec taką tartę, opisujemy w artykule Jak zrobić tartę? Wybór formy i czas pieczenia.

Tarte Tatin – przepis krok po kroku
1. Jak przygotować owoce, żeby nie puściły wody do karmelu?
Rozgrzej piekarnik do 190°C (góra–dół). Jabłka obierz, usuń gniazda nasienne, przekrój na połówki, a duże owoce na ćwiartki. Skrop sokiem z cytryny. Gruszki kroisz na połówki lub grube cząstki. Owoce mają mieć podobną wielkość, wtedy upieką się równo. Soczyste gruszki osusz ręcznikiem papierowym.
Ciasto francuskie rozwiń, wytnij koło o średnicy ok. 26 cm i trzymaj w lodówce do użycia. Zimne ciasto nie rozpuści się na gorących owocach.
2. Jak ugotować karmel do Tarte Tatin i nie spalić cukru?
Postaw naczynie na średnim ogniu i wsyp 150 g cukru równą warstwą. Nie mieszaj, dopóki brzegi się nie roztopią. Potem przesuwaj cukier łopatką, aż cała masa zrobi się płynna.
Zdejmij naczynie z ognia, gdy karmel ma kolor bursztynu. To ok. 170–180°C i zwykle 6–10 minut na ogniu. Ciemnobrązowy karmel jest gorzki i masło go nie uratuje. Dodaj 80 g masła w kawałkach oraz szczyptę soli i mieszaj do połączenia. Karmel pryska, więc stań z boku i trzymaj dłonie z dala od naczynia. Jeśli lubisz wanilię, dodaj teraz łyżeczkę pasty waniliowej. Technikę karmelu opisujemy też w artykule Jak zrobić idealny solony karmel w domu?.
3. Jak ułożyć owoce, żeby po odwróceniu tworzyły równy wzór?
Układaj owoce ciasno, zaokrągloną stroną do dołu. W piekarniku zmniejszą objętość, więc luki wypełnij mniejszymi kawałkami. Posyp cynamonem, jeśli go używasz.
Gotuj na średnim ogniu: jabłka 8–10 minut, gruszki 5–8 minut. Nie mieszaj i nie przekładaj owoców. Mają lekko zmięknąć, a sok ma zgęstnieć z karmelem. Ten etap odparowuje wodę, dzięki czemu ciasto nie rozmięknie od spodu.
4. Jak przykryć owoce ciastem i ile piec Tarte Tatin?
Połóż koło ciasta na owocach. Brzegi wsuń łopatką między owoce a ściankę naczynia. Nakłuj wierzch widelcem w kilku miejscach, żeby para mogła uchodzić. Postaw naczynie na blasze, bo karmel potrafi wykipieć.
Piecz w 190°C przez 25–35 minut, aż ciasto się zarumieni. Ciasto kruche potrzebuje bliżej 35 minut.
5. Kiedy i jak odwrócić tartę, żeby karmel nie przywarł do dna?
Wyjmij naczynie w rękawicach i odstaw na 5 minut. Dłużej nie czekaj, bo stygnący karmel przywiera do dna. Połóż na naczyniu talerz i trzymaj oba mocno razem. Odwróć jednym zdecydowanym ruchem. Po chwili zdejmij naczynie.
Kawałki owoców, które zostały w środku, przełóż łyżką na tartę. Gdy karmel już stężał i tarta nie odchodzi, postaw naczynie na 30–60 sekund na ogniu.
Dlaczego Tarte Tatin wychodzi mokra, gorzka albo się rozpada?
Tarta jest mokra. Owoce puściły za dużo soku. Podsmażaj je dłużej w kroku 3 albo wybierz twardsze. Nie dolewaj wody do karmelu.
Karmel jest gorzki. Cukier poszedł za ciemno. Następnym razem zdejmij naczynie z ognia przy kolorze bursztynu, najlepiej z termometrem w ręku.
Owoce się rozpadły. Były zbyt miękkie albo przekładane w trakcie gotowania. Kup jędrniejsze i układaj tylko raz.

Tarte Tatin z jabłkami – które odmiany nie rozpadną się w piekarniku?
Wybierz jabłka kwaskowate i jędrne, na przykład szarą renetę albo Boskoop. Kwaśny miąższ przełamuje maślany karmel, a twardy nie zamienia się w mus. Kroisz je na duże kawałki i układasz ciasno.
Do jabłek pasuje cynamon, wanilia albo skórka z cytryny. Dodaj jedną przyprawę, nie trzy. Owoc ma zostać głównym smakiem.
Tarte Tatin z gruszkami – jak zatrzymać kształt owoców?
Gruszki mają delikatniejszy, lekko kwiatowy aromat. Wybierz twarde, na przykład Konferencje. Miękkie puszczą dużo soku i stracą kształt. Na formę 24 cm potrzebujesz 4–5 gruszek, czyli ok. 800 g, pokrojonych na połówki lub grube cząstki. W karmelu gotują się krócej niż jabłka, 5–8 minut.
Do gruszek pasuje wanilia, kardamon i imbir. Jeśli nie masz świeżego imbiru, dodaj do karmelu po zdjęciu z ognia 2–3 krople naturalnego aromatu imbirowego Sosa i skosztuj, zanim dodasz więcej. Inną jesienną tartę z karmelizowanymi gruszkami, tym razem na kruchym spodzie z kremem migdałowym, znajdziesz w przepisie Jesienna tarta ze śliwkami i kruszonką.
Co podać do Tarte Tatin, żeby przełamać słodycz karmelu?
Podawaj tartę ciepłą, w dniu pieczenia. Słodki karmel lubi kontrast: gałkę lodów waniliowych, łyżkę kwaśnej śmietany, crème fraîche albo lekko ubitą, niesłodzoną śmietankę.
Lody waniliowe zrobisz bez maszyny, na skyrze i śmietanie, z pastą waniliową z ziarenkami. Przepis masz w artykule Lody waniliowe bez maszyny, a wanilię w różnych postaciach, od lasek po pasty, w kategorii produktów waniliowych.
Chcesz dodać do talerza odrobinę sosu? Producent Monin oparł recepturę sosu Caramel Apple o ten właśnie deser. Zawiera odpowiednik 76% puree jabłkowego. Polej nim talerz obok tarty albo dodaj łyżeczkę do lodów.
Tarte Tatin – najczęstsze pytania
Jak skarmelizować jabłka lub gruszki do Tarte Tatin, żeby się nie rozpadły?
Wybierz jędrne owoce, układaj je ciasno w gorącym karmelu i nie mieszaj ich w trakcie gotowania. Jabłka gotuj 8–10 minut, gruszki 5–8 minut na średnim ogniu. Karmel zdejmij z ognia w kolorze bursztynu: zbyt jasny będzie bez wyrazu, przypalony stanie się gorzki. Nie dolewaj wody, bo rozrzedzi syrop.
Jakie ciasto najlepiej sprawdzi się do odwróconej tarty, kruche czy francuskie?
Oba się sprawdzą, ale dadzą inny efekt. Ciasto francuskie jest lekkie, chrupiące i rozwarstwione. Kruche jest zwarte i maślane. Wybierz według tego, czy wolisz chrupnięcie, czy maślaną kruchość. W obu przypadkach ciasto musi być zimne przed pieczeniem.
W jakiej formie upiec Tarte Tatin?
W naczyniu odpornym na ogień i piekarnik, z metalowym uchwytem: żeliwnym albo stalowym, o średnicy 24 cm i wysokości co najmniej 4 cm. Forma z wyjmowanym dnem odpada, bo karmel wycieknie szczeliną.
Jakie jabłka wybrać do Tarte Tatin?
Kwaskowate i jędrne, na przykład szarą renetę albo Boskoop. Unikaj jabłek mączystych, które po upieczeniu zamieniają się w mus.
Ile czekać z odwróceniem Tarte Tatin po wyjęciu z piekarnika?
Około 5 minut. Dłużej nie, bo stygnący karmel przywiera do dna naczynia. Jeśli już stężał, postaw naczynie na 30–60 sekund na ogniu i odwracaj.
Dlaczego karmel w Tarte Tatin jest gorzki albo zbyt płynny?
Gorzki karmel poszedł za ciemno. Zdejmuj go z ognia przy kolorze bursztynu, czyli ok. 170–180°C. Zbyt płynny oznacza, że owoce puściły dużo soku. Podsmażaj je dłużej w kroku 3 i nie dolewaj wody.
Z czym podawać Tarte Tatin?
Z gałką lodów waniliowych, kwaśną śmietaną, crème fraîche albo niesłodzoną ubitą śmietanką. Zimny, lekko kwaśny dodatek przełamuje słodycz karmelu.
Czy Tarte Tatin można przygotować dzień wcześniej?
Tak, ale nie odwracaj jej od razu. Upieczoną tartę zostaw w naczyniu, a przed podaniem podgrzej dno na palniku przez 1–2 minuty i odwróć na talerz. Resztki po odwróceniu przechowuj w lodówce do 2 dni i odgrzej w piekarniku w 160°C przez ok. 10 minut.
Postaw ją na stole jeszcze ciepłą, z gałką lodów, która zaczyna się topić w karmelu. Pierwszy kawałek zniknie, zanim sięgniesz po drugi.
Produkty do tego przepisu
op. 270 g Pasta waniliowa z ziarnami wanilii Bourbon z Madagaskaru88,00 złZobacz w sklepie
TERMOMETR CYFROWY PRESTO CZERWONY 420910 TESCOMA do żywności87,00 złZobacz w sklepie
dł. 36 cm Silikonowa łopatka cukiernicza do ciasta53,00 złZobacz w sklepieAromaty spożywcze, aromaty cukiernicze naturalne, BIO - cena i opinieZobacz w sklepie



